ويژگيهاي شب قدر : آيه شريف (و ما ادرئك ما ليله القدر؛ و تو چه داني كه شب قدر چيست؟)، به روشني بر اين نكته دلالت دارد كه دست يافتن به معناي حقيقي شب قدر، بسيار دشوار و فراتر از سطح دراك توده هاي مردم است.امام علي(ع) در خطبه شقشقيه يكي از علل سكوت خود را كمي ياران و حاميان خويش مي داند كه در اين زمينه مخير بود يا با قلت ياران حق خود را بگيرد و يا نسبت به وضع تاريك روزگار سكوت را پيشه نمايد. آن حضرت شرايط را اين چنين توصيف مي فرمايد: «در حالي كه در چشمم خار و گلويم را استخوان گرفته و ميراثم به تاراج رفته بود، صبر را پيشه كردمادامه...

 

الف _ راز سكوت علي(ع)

مهمترين علل سكوت علي(ع) را در برابر غصب خلافت در محورهاي زير مي توان بيان كرد:

1-               سفارش پيامبر اعظم(ص)

ب - 

راز سكوت علي(ع)

مهمترين علل سكوت علي(ع) را در برابر غصب خلافت در محورهاي زير مي توان بيان كرد:

1- سفارش پيامبر اعظم(ص)

پيامبر اعظم(ص) به علي(ع) توصيه فرموده بود، در صورتي كه حقت را غصب كردند اگر تعداد يارانت از تعداد انگشتان دست و پايت فزون شد براي گرفتن حقت دست به شمشير ببر وگرنه صبر پيشه نما. در اين رابطه بعد از ماجراي سقيفه وقتي عده اي از اصحاب علي(ع) مي آيند و اعلام آمادگي مي كنند حاضريم حقت را بگيريم، حضرت براي اينكه ايمان، وفاداري و پايداري آنان را بيازمايد، فرمود: «فردا همه شما با سرهاي تراشيده در اينجا حضور بيابيد كه در پاسخ به نداي حضرت جز چهار يا پنج نفر حاضر نشدند.

2- حفظ وحدت جامعه اسلامي

علي(ع) را بايد بنيانگذار وحدت مسلمانان دانست چرا كه بيش از هر كسي در اين راه فداكاري و سختكوشي نموده است. بعد از رحلت پيامبر(ص)، فرهنگ قبيله اي دوباره جان گرفت و علي(ع) براي حفظ وحدت مجبور به سكوت شد كه تحمل آن از دست بردن به شمشير بسيار سخت تر و جانفرساتر بود. جامعه اسلامي در آن عصر با هجوم دشمن خارجي به ويژه روميان مواجه بود و وجود پيامبران دروغين مزيد بر علت بود و علي(ع) در سخني مي فرمايد من از همه حريصتر به وحدت مردم در جامعه مي باشم.

3- پيدايش مرتدين و پيامبران دروغين

علاوه بر ارتدادي كه در سال دهم هجري در قبايل بني حنيفه، اسد، كنده، غطفان و... اتفاق افتاد و اوج آن پس از رحلت پيامبر(ص) نمودار گشت، پيامبران دروغين نيز در نقاط مختلف عربستان ادعاي نبوت مي كردند و وحدت اسلامي را مورد تهديد قرار مي دادند كه امام در نامه اي به مالك اشتر يكي از علل سكوت خود را پيدايش مرتدين و پيامبران دروغين مي داند.

4- فعال شدن منافقان مدينه و ديگر اعراب منافق

منافقين كه در صدد از هم پاشيدن جزيره العرب و وحدت مسلمين بودند و قيام امام به اهداف آنان كمك مي نمود، عامل ديگري بود كه امام علي(ع) راهبرد سكوت را براي خنثي نمودن توطئه شوم منافقين انتخاب كرد.

5- كمي ياران و حاميان

امام علي(ع) در خطبه شقشقيه يكي از علل سكوت خود را كمي ياران و حاميان خويش مي داند كه در اين زمينه مخير بود يا با قلت ياران حق خود را بگيرد و يا نسبت به وضع تاريك روزگار سكوت را پيشه نمايد. آن حضرت شرايط را اين چنين توصيف مي فرمايد:

«در حالي كه در چشمم خار و گلويم را استخوان گرفته و ميراثم به تاراج رفته بود، صبر را پيشه كردم.

6- حفظ كيان و بقاي اسلام

امام در خطبه پنجم نهج البلاغه كمي ياران و حفظ كيان اسلام و جلوگيري از اختلافات را بيان كرده و علت سكوت خود را ترس از مرگ نمي داند بلكه قيام خود را بي حاصل و براي جامعه اسلامي زيانبار مي داند.

7- عوامي مردم و احياي فرهنگ قبيله اي

پيامبر اعظم(ص) در مدت 23سال تبليغ رسالت خود، فرهنگ جاهليت را در جامعه از بين برد ولي بسياري از سران مكه كه بعد از 23 سال جنگ، به اسلام ايمان آورده و پيامبر خدا(ص) لقب طلقا به آنان داد، به علت عدم درك روح اسلام و عمق فرهنگ ديني، مجدداً فرهنگ جاهليت را در بين خود بعد از رحلت پيامبر(ص) احيا كردند. بنابراين چون رئيس قبيله از علي(ع) پيروي ننمود مردم نيز به تبع آنان از امام علي(ع) حمايت ننمودند.

8- حركت خشونت طلبانه و مستكبرانه

برخي از صحابه چنان دست به خشونت زدند كه كمتر كسي ياراي مخالفت با آن را داشت. عده اي را روانه كوچه ها مي كردند و مردم را به بيعت با خليفه اول دعوت مي كردند مردم هم تابع احساسات قبيله اي بودند و از روي حرص و بي اطلاعي با خليفه بيعت كردند.

9- سرعت بيعت و شدت عمل اصحاب سقيفه

فرايند انتخاب خليفه و بيعت گرفتن به حدي شديد و سريع بود كه امكان بروز هرگونه عكس العمل را از امام علي(ع) گرفت. آن حضرت كه در حال غسل و كفن پيامبر اعظم(ص) بود و واگذاشتن جنازه پيامبر(ص) را بدون غسل و كفن بي احترامي و خيانت بزرگي به پيامبر خدا(ص) مي دانست اصحاب سقيفه از اين دل مشغولي علي(ع) بهره جسته و به حدي در گرفتن بيعت سرعت عمل نشان دادند كه آب غسل پيامبر(ص) خشك نشده بود و آنان كار را تمام كرده بودند.

10- نگه داشتن حرمت دين

علي(ع) خلافت را حق خود مي دانست ولي حرمت دين را برتر از آن مي ديد و اگر دين ضربه مي ديد جبران آن به راحتي مقدور نبود. آن حضرت اگرچه حق خود را حق دين مي دانست اما وحدت ديني را لازمتر از حق خود مي پنداشت

منبع :

http://www.president.ir/piri/media/main/22929.jpg" >

ويژگيهاي شب قدر

نويسنده :  مرحوم مغفور حجه الاسلام محمد محمدي ري شهري  قدس سره

    آيه شريف (و ما ادرئك ما ليله القدر؛ و تو چه داني كه شب قدر چيست؟)، به روشني بر اين نكته دلالت دارد كه دست يافتن به معناي حقيقي شب قدر، بسيار دشوار و فراتر از سطح ادراك توده هاي مردم است. روشن است كه وقتي مخاطب اين آيه، پيامبر(ص) باشد، پرسش موجود در آيه، نشان دهنده عظمت و جايگاه والاي شب قدر است. عالم رباني آيت الله ميرزا جواد آقاملكي تبريزي در پاسخ اين سؤال كه: «معناي ديدار شب قدر و لذت آن چيست؟»، مي گويد:

    ديدار شب قدر، عبارت است از: كشف فرود آمدن امر آسماني به زمين در اين شب، آن گونه كه براي امام زمان(عج) آشكار مي شود.(1)

    ديدن آن حقيقت و توفيق يافتن به اين ديدار و شهود، كاري بس عظيم و والاست، همان گونه كه امام صادق(ع) آن را چنين توصيف فرموده است: ان القلب الذي يعاين ما ينزل في ليله القدر لعظيم الشأن؛(2)

    دلي كه آنچه را در شب قدر فرود آورده مي شود، مي بيند، بسي والاست. اما اسلام، مردم را در همين سطح به خود وانگذارده است و براي آن كه توده مردم نيز شناختي اجمالي از معناي شب قدر دريابند، روايات ديني، تصويري از آن حقيقت را در ضمن بيان ويژگي ها و فضايل آن شب ارائه داده اند كه نوشتار حاضر در مقام بيان نمونه هايي از آن مي باشد. اميد است مورد استفاده خوانندگان محترم قرار گيرد1.- برنامه ريزي سال

    در بسياري از روايات، به عنوان نخستين ويژگي شب قدر، بر اين تأكيد شده است كه تقدير امور مردم و سامان بخشي اوضاع و احوال آنان در طول سال، در اين شب رقم زده مي شود؛ شبي كه سرنوشت و فيصله يافتن همه كارهايي كه تا سال آينده پيش خواهد آمد، در اين شب فرود مي آيد. شايد نزول قرآن در شب قدر نيز به لحاظ همين جهت باشد؛ كتابي كه برنامه زندگي انسان را ارائه مي كند.

    از همين جاست كه انسان مي تواند با بهره گيري از برنامه اي كه قرآن آن را ترسيم نموده، سرنوشت خود و زندگي اش را در شب قدر عوض كند و براي سال آينده خويش، بهترين سرنوشت و براي خويش سودمندترين كسب و كار را تحقق بخشد.

    در اين جا دو مطلب مهم است كه شايان توجه اند:

    مطلب اول. رقم خوردن سرنوشت انسان در شب قدر، در چارچوب مقدرات او در علم ازلي خداوند است. به ديگر سخن، به گفته روايات اهل بيت(ع)، آنچه در علم حضرت حق، درطول سال براي مردم مقدر است، به صورت برنامه اي نوشته شده آشكار مي شود كه فرشتگان، آن را مي نويسند و به امام عصر(عج) تحويل مي دهند. و اين، به تناسب كاري است كه انسان در شب قدر انجام مي دهد.

    مطلب دوم. براساس شماري از روايات، تعيين سرنوشت انسان در شب قدر و رقم خوردن آنچه در يك سال كامل بر او خواهد گذشت، به معناي آن نيست كه او به طور كامل در برابر اين سرنوشت، بي اختيار باشد، بدان سان كه براي تغيير آن، هيچ كاري از او برنيايد؛ بلكه مي تواند در سايه دعا و توسل و با كارهاي شايسته، مقدرات حتمي خود در شب قدر را نيز تغيير دهد. از اين رو، امام باقر(ع) فرموده است:

    فما قدر في تلك اليله و قضي فهو من المحتوم و لله فيه المشيه ؛(3)

    آنچه در آن شب، مقدر و معين شده، حتمي است و خدا مي تواند در آنها، آن گونه كه بخواهد، عمل كند.

    با توجه به ساختار و مضمون اين گونه روايات و افزودن آن به ادله قطعي، كه بر «اجابت دعا در طول سال بخصوص در عرفات و حرم هاي مطهر» دلالت دارند، نمي توان ظاهر برخي روايات را پذيرفت كه: مقدرات شب قدر، هرگز تغيير يافتني نيست.

    2- آغاز سال تقدير

    در درآمد كتاب توضيح داديم كه آغاز سال، به اعتبارهاي مختلف، متفاوت است. رواياتي كه «شب قدر» را آغاز سال مي دانند- كه به برخي از آنها در كتاب اشاره شد- به اعتبار سال برنامه ريزي امور مردم و سامان بخشي وضع آنان و آنچه پيش خواهد آمد، صادر شده اند. با همين اعتبار، شب قدر، پايان سال نيز به شمار مي رود؛ يعني پايان سال برنامه ريزي شده اي كه سپري شده و اول سال برنامه ريزي شده نو است.

    3- اختصاص داشتن به امام زمان

    سومين ويژگي شب قدر، اين است كه خداي سبحان، كامل ترين و شايسته ترين و برتري انسان را از برنامه ريزي و حكم خود، آگاه مي سازد.

    تفسير القمي، در ذيل آيه (تنزل الملئكه و الروح فيها؛ در آن شب، فرشتگان و «روح» به فرمان پروردگارشان درپي هر كاري فرود مي آيند)، چنين آمده است:

    تنزل الملائكه و روح القدس علي امام الزمان، و يدفعون اليه ما قدكتبوه من هذه الامور؛ (4)

    فرشتگان و روح القدس بر امام زمان فرود مي آيند و از اين امور، آنچه را نوشته اند، به او تقديم مي كنند.

    اين نكته، هرچند كه با صراحت به امام معصوم نسبت داده نشده؛ ليكن جمع بندي مضمون همه رواياتي است كه دراين باب آمده است. پس مي توان گفت: از ويژگي هاي شب قدر، اختصاص داشتن آن به امام مهدي(عج) است.

    از اين رو، توسل به آن امام دراين شب خاص، نقش موثري در گشايش كارهاي انسان و گشودن آفاق در پيش او دارد و مي تواند سرنوشت او را در جهتي كه دست آوردهاي بيشتري را درسال آينده نصيب او سازد، تنظيم كند.

    4- بهتر از هزار شب؛

    به تصريح قرآن كريم (ليله القدر خير من الف شهر؛ شب قدر، بهتر از هزار شب است) و اين نشانگر استثنايي بودن اين برهه خاص زماني و بركاتي است كه دربردارد، به نحوي كه كار شايسته در آن، با كار شايسته در عمري طولاني (بيش از هشتاد سال) برابر است. از اين رو، در تفسير اين آيه آمده است:

    العمل الصالح فيها من الصلاه والزكاه و انواع الخير، خير من العمل في الف شهر ليس فيها ليله القدر؛(5)

    كار شايسته در آن شب (از قبيل: نما، زكات و انواع نيكي ها) بهتر از عمل در هزار ماهي است كه شب قدر نداشته باشد.

    اين بركات گسترده و سرشار شب قدر، تفسير كننده تاكيد و تشويق پيامبر(ص) و امامان(ع) است كه مسلمانان را بر بهره بردن از لحظه لحظه شب قدر فراخوانده اند، تا آن جا كه پيامبر(ص) از خوابيدن در شب بيست و سوم نهي فرموده است و به همين جهت، فاطمه زهرا(ص)، دختر گرامي پيامبر(ص) نمي گذاشت كه در آن شب، كسي از اهل خانه اش بخوابد.

    آري! كسي كه از نعمت ايمان به قرآن برخوردار است و مي داند كه عمل در يك شب، از نظر بركات، برابر با حيات جاويد او و بهره مندي در طول حيات ابدي است، نمي تواند اين فرصت گران بها و موهبت بي نظير را رايگان از دست بدهد.

    5- تداوم شب قدر

    بررسي آيات سوره قدر و تأمل در روايات ديني، نشان مي دهند كه شب قدر، ويژه زمان نزول قرآن و دوران پيامبر(ص) نيست؛ بلكه هميشگي است و از آغاز آفرينش انسان بوده و تا پايان جهان و وجود انسان در آن نيز تداوم خواهد داشت؛ به چند دليل:

    يكم: شب قدر، ظرف نزول قرآن است و ظرف بايد پيش از مظروف وجود داشته باشد.

    دوم: در سوره قدر، فعل مضارع «تنزل (فرود مي آيند» به كار رفته و بر استمرار، دلالت مي كند. همچنين جمله اسميه: (سلم هي حتي مطلع الفجر؛ آن شب تا دميدن سپيده، ايمن است)، مفهوم تداوم دارد.

    سوم: قرآن كريم بارها تاكيد كرده كه سنت الهي در تدبير جهان، تغيير ناپذير است. از اين رو، اين سنت الهي كه مربوط به تدبير امور انسان ها و سرنوشت آنان است، همه امت ها و اقوام گذشته و حال و آينده را دربرمي گيرد.

    چهارم: روايات فراوان (شايد درحد تواتر) تداوم شب قدر را پس از پيامبر خدا مي رسانند. شماري از اين روايات، استمرار اين شب را از آغاز خلقت و همراه انسان تا پايان عمر جهان، تأييد مي كنند.

    پس، آنچه در تفسير الدر المنثور، از پيامبر(ص) روايت شده كه: «خداوند، شب قدر را به امت من بخشيد و آن را به پيشينيان عطا نكرده بود»، علاوه بر ضعف سند، در برابر قرائن و دلايل گذشته، قابل اعتماد نيست.

    6-تعيين شب قدر

    قرآن كريم، از يك سو، نزول قرآن را در ماه رمضان مي داند: (شهر رمضان الذي انزل فيه القرآن؛ ماه رمضان، ماهي كه قرآن در آن نازل شده است) و از سويي با صراحت، نزول آن را در شب قدر مي داند: (انا انزلنه في ليله القدر؛ آن را در شب قدر نازل كرديم). مقتضاي جمع ميان اين دو آيه، آن است كه شب قدر، حتماً در ماه رمضان باشد.

    اين، درحالي است كه در روايات اهل سنت، در بيان اين كه شب قدر، كدام شب از شب هاي ماه رمضان است، اختلافات فراواني است، به گونه اي كه جمع ميان آنها ممكن نيست.

    رواياتي كه از اهل بيت(ع) در تعيين شب قدر نقل شده، به پنج دسته قابل تقسيم اند:

    دسته اول: رواياتي كه شب قدر را در دهه آخر ماه رمضان تعيين مي كنند.

    دسته دوم. رواياتي كه مي گويند: شب قدر را در يكي از سه شب: نوزدهم، بيست ويكم و بيست و سوم بجوييد.

    دسته سوم. رواياتي كه مي گويند: شب قدر، در يكي از دو شب بيست و يكم و بيست و سوم است.

    دسته چهارم. رواياتي كه شب بيست و سوم را به طور معين، شب قدر مي دانند.

    دسته پنجم. رواياتي كه دلالت مي كنند بر اين كه شب هاي:نوزدهم، بيست و يكم و بيست و سوم، هر كدام به گونه اي در تعيين سرنوشت انسان ها و امور آنان نقش دارد؛ ولي نقش اساسي و نهايي، مربوط به شب بيست و سوم است.

    تأمل در اين پنج دسه از روايات، نشان مي دهد كه نه تنها ميان آنها تعارضي نيست، بلكه مؤيد يكديگرند.

    توضيح، اين كه: از ديد روايات اهل بيت(ع) و شمار قابل توجهي از روايات اهل سنت، شب قدر، شب بيست و سوم است. از اين رو، ابن بابويه صدوق (م381ق) مي فرمايد:

    اتفق مشاخنا ]في ليله القدر[ علي انها الليله الثالثه و العشرون من شهر رمضان؛ (6)

    بزرگان ما درباره شب قدر، همه يك سخن اند كه: شب بيست و سوم ماه رمضان است.

    روايات دسته اول، دوم و سوم كه براي درك فضيلت شب قدر، به احيا و كارهاي خوب در دهه آخر ماه رمضان توصيه دارند، همچنين رواياتي كه به احياي شب هاي نوزدهم، بيست و يكم و بيست و سوم سفارش دارند، همگي به دو نكته برمي گردند:

    نخست. مسلمانان از شب زنده داري شب هاي ماه رمضان، بيشترين بهره را از عطايا و دستاوردهاي آن داشته باشند.

    از اين رو، در روايتي كه راز پوشيده بودن شب قدر را ميان شب ها بيان مي كند، آمده است:

    ان الله انما يسترها عنكم نظراً لكم؛ (7)

    خداوند، آن را از شما پنهان داشته تا عنايت بيشتري به شما كند.

    دوم. گرچه شب قدر شب بيست و سوم است، اما به آن معنا نيست كه آن دو شب، ديگر هيچ نقشي نداشته و در تقدير امور و سرنوشت انسان، بي اثر باشند.

    7- شب قدر در مناطق مختلف

    يكي از مسائل مهم درباره شب قدر، اين است كه شب قدر در مناطق مختلف، يكي است يا متفاوت است؟ بررسي اين موضوع، به چند نظريه مي انجامد كه به آنها اشاره مي شود:

    1- نظريه منسوب به مشهور فقهاي شيعه كه معتقدند آغاز ماه هاي قمري در همه شهرها، يكسان نيست؛ بلكه اتحاد افق، شرط ثبوت هلال است. بنا بر اين نظريه، شب قدر، در همه مناطق و شهرها يكي نخواهد بود.

    2- شماري از محققان بر اين عقيده اند كه آغاز ماه هاي قمري، در همه مناطق، يكي است و اگر در يك منطقه، هلال ماه رمضان ديده شود، در مناطق ديگر هم ماه رمضان آغاز مي شود. براساس اين نظريه، شب قدر در همه مناطق، يك شب معين خواهد بود.

    .3 شب قدر، عبارت است از: يك دوره كامل شب در همه كره زمين. پس فرقي نيست كه آغاز ماه هاي قمري در همه مناطق و سرزمين ها، يكي باشد يا مختلف.

    توضيح، آن كه: «شب، همان سايه نيم كره زمين است كه بر نيم كره ديگر مي افتد و مي دانيم اين سايه، همراه با گردش زمين در حركت است و يك دوره كامل آن، در بيست و چهار ساعت انجام مي شود.

    بنابراين، ممكن است شب قدر، يك دوره كامل شب به دور زمين باشد؛ به اين معنا كه مدت بيست و چهار ساعت تاريكي (كه تمام نقاط زمين را زير پوشش خود قرار مي دهد) شب قدر است كه آغاز آن از يك نقطه شروع مي شود و در نقطه اي ديگر پايان مي گيرد.»

    براين اساس، جداكردن حكم شب قدر از حكم روز اول ماه، درست نيست، كه اگر استدلال نظريه سوم را بپذيريم و شب قدر را يك «بيست و چهار ساعت» بدانيم، با همين محاسبه مي توان نسبت به روز اول ماه نيز برخورد كرد و آن را در همه مناطق و سرزمين ها يكي شمرد، بخصوص كه اطلاق روايات هم مؤيد اين مي شود. در نتيجه، اين نظريه با نظريه دوم يكي مي شود.

    باري! به نظر ما، نظريه دوم، به ظواهر قرآن و احاديث و به مقتضاي عقل و اعتبار، نزديك تر است. و افزون بر همه استدلال هايي كه براي تعين و وحدت ليله القدر شده، مي توان گفت كه اهميت فوق العاده اين شب بزرگ، اقتضا مي كرد كه اهل بيت(ع)- بخصوص هنگامي كه در اثر فتوحات بزرگ، اسلام تا اقصي ممالك جهان پيشرفت كرده بود- متعدد بودن شب قدر را تذكر دهند.

    ليكن با اين حال، با عنايت به نظريه مشهور، رعايت احتياط، بي ترديد، موجب بهره گيري بيشتر از بركات ماه رمضان خواهد شد.

    و خوشا آنان كه از اين نعمت برخوردارند كه براي شناخت و تعيين شب قدر، نيازي به اين گونه حرف ها ندارند و با چشم دل، حقايق شب قدر و فرود فرشتگان و «روح» را مي بينند و از بركات آن به بهترين شكل، بهره هاي سرشار مي برند. نعمتي كه اينان از آن برخوردارند، تنها شناخت شب قدر نيست؛ بلكه در تعيين اول ماه نيز چنين اند و نيازي به استهلال و گواهي شاهدان و بهره گيري از ابزار علمي و نجومي ندارند. عارف بزرگوار و فقيه وارسته، سيدابن طاووس(ره)، اين حالت را چنين توصيف مي كند:

    بدان كه وقتي خداوند بخواهد مراد خود را به بندگانش بفهماند، راه، آن منحصر به ادراك عقلي يا نگاه شرعي نيست؛ چراكه خداوند، قدرت ذاتي دارد و مي تواند هرچه راهروقت اراده كند، به بندگانش بشناساند.

    من، كسي را به يقين مي شناسم كه اول ماه ها را مي داند، بي آن كه به هلال بنگرد، يا شاهدان پيش اوگواهي دهند، يا به رواياتي كه گذشت عمل كند، يا به سخن منجم يا به استخاره يا به گفته اهل عدد و يا به خواب تكيه كند؛ بلكه او براساس فضل پروردگار جهان- كه به او فروغ خرد بخشيده است، بي آن كه خواسته باشد؛ و علم به بديهيات را به او عطا كرده، بي آن كه آن را طلبيده باشد- مي داند؛ ليكن تنها خود او مكلف به آن يقيني است كه به نحو معين به آن رسيده است.»

    به نظر مي رسد كه در متن يادشده، اشاره سيد ابن طاووس به خودش باشد وبراي پرهيز از خودستايي، به آن تصريح نكرده است.

    8-بهترين اعمال در شب قدر

    محدث بزرگوار، ابن بابويه(ره) در مجلس 93 از كتاب الأمالي، پس از بيان نوافل شب هاي ماه رمضان و صد ركعت نماز براي هريك از شب هاي بيست و يكم و بيست و سوم، مي گويد:

    و من أحيا هاتين الليلتين بمذاكره العلم فهو أفضل؛(8)

    هركس اين دو شب را با گفتگوي علمي احيا بدارد، بهتر است.

    به نظر مي رسد كه اين مطلب، برگرفته از سخن پيامبر خدا به ابوذر است كه در آن، برتري علم را بر عبادت به تفصيل، بيان، و در پايان آن فرموده است:

    يا أبا ذر الجلوس ساعه عند مذاكره العلم خير لك من عباده سنه صيام نهارها و قيام ليلها؛(9)

    اي ابوذر! يك ساعت نشستن براي گفتگوي علمي براي تو، از عبادت يك سال كه روزش را روزه بداري و شبش را به نماز بايستي، بهتر است.

    افزون بر اين حديث، منابع حديثي، روايات بي شماري از اهل بيت(ع) را نقل كرده اند كه مي رساند آموختن دانش، به مراتب، برتر از عبادت است؛ ليكن براي روشن تر شدن اين موضوع، توجه به چند مطلب ضروري است:

    الف- كدام علم و كدام عبادت؟

    از ديدگاه فقهي، «آموختن علم»، احكام پنجگانه را دارد و بررسي متن احاديث فراواني كه علم را برتر از عبادت مي دانند، به روشني مي رساند كه مقصود، برتري آموختن واجب يا مستحب بر عبادات مستحب است.

    ب-نقش عبادت در پيدايش نور علم

    از نگاه متون اسلامي، عبادات، نقشي بنيادي در پيدايش و تداوم فروغ علم دارند. از اين رو، هدف احاديثي كه علم را برتر از عبادت مي داند، تضعيف يا انكار نقش سازنده عبادت در كنار علم نيست؛ بلكه تأكيد بر همراه ساختن عبادت با علم و برحذر داشتن از عبادت ناآگاهانه است كه نه تنها بي ارزش، بلكه خطرآفرين است.

    ج-سيره اهل بيت(ع)

    بررسي و تأمل در سيره عملي اهلبيت(ع) درباره شب قدر و عنايت ويژه آنان به عبادت و ذكر در شب هاي: نوزدهم، بيست و يكم و بيست و سوم، و توجه به رهنمودها و سفارش هايي كه به بهره گيري بيشتر از اين شب ها داشته اند، همگي به روشني نشان مي دهند كه اين شب ها، جز در موارد استثنايي، بايد صرف عبادت و ذكر و نيايش و انس باخداي سبحان شوند.

    البته اين، بدان معنا نيست كه نتوان بخشي از شب قدر را به تأليف يا بيان معارف و علومي پرداخت كه سطح آگاهي و معرفت مردم را بالا مي برد؛ بلكه مقصود، هشداردادن به اين نكته است كه به بهانه و به استناد رواياتي كه علم را بر عبادات ترجيح مي دهند، نبايد در شب قدر، از بركات انس با خداوند و بهره بردن ازتضرع در پيشگاه او، غافل شد.

    ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

    .1 المراقبات: ص.137

    .2 بصائر الدرجات: ص223 ح14، بحارالأنوار: ج97 ص20 ح.45

    .3 ثواب الأعمال: ص92 ح11، بحارالأنوار: ج97 ص19 ح.41

    .4 تفسير القمي: ج2 ص431، بحارالأنوار: ج97 ص14 ح.23

    .5 ثواب الأعمال: ص92 ح11، بحارالأنوار: ج97 ص19 ح.41

    .6 الحضال، ص519 ح7، بحارالأنوار ، ج97، ص16

    7-شرح نهج البلاغه، ج20، ص154، بحاراأنوار، ج97، ص5

    8-الامالي صدوق، ص747

    9-جامع الأخبار، ص109، بحارالأنوار، ج1، ص203

نوشتن دیدگاه
تصویر امنیتی تصویر امنیتی جدید

روز عید فطر كدورت‌ها را دور بریزید

روز عید فطر كدورت‌ها را دور بریزید زادسرجیرفتی: مردم مسلمان با حضور یك‌پارچه در عید فطر تمام كدورت‌ها را دور ریخته و پس از یك ماه عبادت ، دل‌هایشان آماده یك زندگی مملو از معنویت و شادابی می‌شود ادامه . . . گروه استانها / حوزه همدان...

در پاسخ به نامه‌ی پویش مردمی آوای هلیل

در پاسخ به نامه‌ی پویش مردمی آوای هلیل تمدن های تاریخی و مانا، در کنار آب ها و رودخانه‌ها، توسط کسانی که محل استقرار خود را، موطن همیشگی برگزیده اند، ساخته، پرداخته، و عالم گیر شده‌اند. بنابراین استعمال کلمه تمدن هلیل، غلط، غیرراست، و جیرفت زدا خواهد بود. احتمالآ در خاطر مبارکتان باشد که سال های سال...

جنایات سبزِ سیا،موساد،ام آی ۶، 1388

جنایات سبزِ سیا،موساد،ام آی ۶، 1388 بنده‌ شك ‌ندارم ‌كه ‌جریان ‌نفاق، ‌كه ‌دست‌ نیاز به سوی ‌ترامپ ‌دراز كرده ‌است، هیچ آخوندی چه خوب و چه بد مثل خاتمی را، هیچ وقت قبول نداشته و ندارد، طراحان طرح آشتی ملی، به‌ چیزی ‌كمتر از سرنگونی نظام جمهوری ‌اسلامی ‌ایران و تسلط مجدد امریکا، رضایت ‌نخواهند...

نوکر دربست ترامپ، الهی خدا بکشد تو را

نوکر دربست ترامپ، الهی خدا بکشد تو را تو در کمین نشسته‌ای تا انتقام ناکامی‌های چهل ساله‌ات را، از تار، تنبور، وافور، کاباره، رقاصه‌ها، قمار، شراب، مستی‌ها شبانه، خوردن و بردن شاهانه، و . و ...، همه و همه را، از امام و مولا و مقتدای مؤمنان و شهیدان و آزادگان، حضرت امام خامنه‌ای مدظله‌العالی، بگیری، که مثل...

بوی خوش عصیان حزب‌الله، علیه اشرافیگری

بوی خوش عصیان حزب‌الله، علیه اشرافیگری قلم و بیان زادسرجیرفتی, [21.07.17 17:35] https://www.instagram.com/p/BWzzK9djf_b/ زادسرجیرفتی: از عید سعید فطر و شعر حماسی دکتر میثم مطیعی، و سخنان امروز نماینده محترم دانشجویان، قبل از خطبه‌های نماز جمعه، بوی خوش انقلاب و عصیان اهل ولاء، علیه اشرافیگری و کداخداپرستی استشمام می‌شود. به گمانم طولی نکشد که شعار "روحانی امریکایی،...

به امید تودهنی زدن به ترامپ بدکاره

به امید تودهنی زدن به ترامپ بدکاره ما که جزو انقلابیان قبل از پیروزی انقلاب اسلامی هستیم، به راه، آمان و اهدافمان، آگاه، مؤمن، مصمم و جدی بودیم، و اکنون نیز، و تا زنده هستیم ان‌شاءالله چنینیم. بنده و مانند نگارنده، یقین و ایمان داشتیم که شکنجه دیدن در راه خدا، ثواب دارد، سرباز امام زمان علیه‌السلام...

امریکا که ایران نیست که رئیس جمهورش

امریکا که ایران نیست که رئیس جمهورش امریکا که مثل کشور ما که نیست که رئیس جمهور بتواند حتی خدای‌ناکرده ساز مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران را هم، کوک کند. یا عناصر مخالف اصل نظام را، مسؤولیت بدهد. یا مقابل حکومت پنهان (رهبری) امریکا بایستد، هرگز، کما...

دغدغه‌هایی از فضای مجازی کشور(2)

دغدغه‌هایی از فضای مجازی کشور(2) اغلاط املایی تا دلتان بخواهد. زیاد خوانده و می‌خوانیم که "خواهش می‌کنم"، را خواهشاً می‌نویسند؟ "ثانیا"، را دوماً، "ثالثاً" را سوماً، ...، "تاسعاً"، را نهماً، و قس علی هذا. حالا هرچه بگویید آقا، در زبان فارسی تنوین نداریم. شما دکتر شدید، فوق لیسانس گرفتید، نماینده مجلس بوده‌اید، باید...

طنز کمدین ها، و عصبی شدن اصلاح‌طلبان

طنز کمدین ها، و عصبی شدن اصلاح‌طلبان در استخر اختصاصی فرح دیبا در کوشک، و در حال شنا و در کمال سلامت جسم و تن، دعوت حق را لبیک گفته است، و اینک کسی نمی‌تواند به سبب مرگ اینچنینی آن مرحوم، بر نظام مردمسالاری دینی، انقلاب اسلامی، امام خامنه‌ای عظیم‌الشأن مدظله‌العالی، انقلابیون ولایتمدار، حزب‌الله راستین، اصول‌گرایان...

بگویند ... آقازاده جاسوس است تعجب ...

بگویند ... آقازاده جاسوس است تعجب ... كسانی در انگلستان موفق شدند دكترا بگیرند كه تز دكتراشان را آنان برایشان معین كرده‌اند و اطلاعات ریز را از اینان گرفته‌اند، مثلاً گفته‌اند شما تز دكترایت را راجع به ایلات و قبایل ایرانی، شما راجع به ساخت و ساز مسكن در ایران، شما راجع به عملكرد سپاه پاسداران از...